Quan quan thư cưu

Quan thư 

 Quan quan thư cưu,
Tại hà chi châu.
Yểu điệu thục nữ,
Quân tử hảo cầu.
Sâm si hạnh thái,
Tả hữu lưu chi.
Yểu điệu thục nữ,
Ngụ mị cầu chi.
Cầu chi bất đắc,
Ngụ mị tư phục.
du tai! du tai!
Triển chuyển phản trắc.
Sâm si hạnh thái,
Tả hữu thái chi.
Yểu điệu thục nữ,
Cầm sắt hữu chi.
Sâm si hạnh thái,
tả hữu mạo chi.
Yểu điệu thục nữ.
Chung cổ lạc chi.

- Quan quan: tiếng chim trống và mái kêu ứng họa với nhau, tụa như  lời đường mật yêu thương của một đôi trai gái

- Thư cưu: loài chim nước, sống có đôi, có cặp không bao giờ lẻ bóng một mình. Hiếm khi thấy loài thư cưu đi kiếm ăn riêng rẽ. Chúng gắn bó, thân thiết với nhau như hình với bóng, tình ý đậm sâu nhưng không hề lả lơi, xuồng xã.

- Yểu điệu thục nữ. Ý thể hiện người con gái xinh đẹp, nết na dịu hiền nền nã. Cô gái này có thể không đẹp xuất sắc về hình thức nhưng tính cách và phẩm hạnh, hành động rất mực nhẹ nhàng thư thái, khuê các.

- Quân tử hảo cầu: hình ảnh chàng trai nam tính, mạnh mẽ, quyết đoán, tốt đẹp

Đôi chim nước sống gắn bó hòa quyện bên nhau, không tách rời, trao từng lời âu yếm trên dòng sông, đẹp đôi như chàng trai và cô gái vậy. Tại sao không phải là loài chim khác? Oanh yến, khổng, tước mà phải là thư cưu? Vì chúng gắn bo, sống chết bên nhau, tình ý mặn nồng nhưng vẫn giữu phong thái điềm đạm, không vội vã, xô bồ.

Chàng trai có tư chất tốt đẹp, nói lời khen dung nhan và đức hạnh của cô gái, có mong muốn gắn bó bên nhau dài lâu như đôi chim thư cưu. Trọn đời tình nồng ý mặn, tơ duyên son sắt. 

Một lưu ý nhỏ rằng vài thư cưu được trích trong tập kinh thi- bộ sách ghi chép thơ ca vô danh của trung quốc. Những câu thơ sau nói về hành động hái rau, những hoạt động bình thường nhưng gần gũi, thân thiết và giản dị. 

Trần Văn Chánh dịch

關關雎鳩，在河之洲。
窈窕淑女，君子好逑。
參差荇菜，左右流之。
窈窕淑女，寤寐求之。
求之不得，寤寐思服。
悠哉悠哉。輾轉反側。
參差荇菜，左右採之。
窈窕淑女，琴瑟友之。
參差荇菜，左右毛之。
窈窕淑女。鐘鼓樂之.

DỊCH THƠ:

Quan quan cái con thư cưu
Con sống con mái cùng nhau bãi ngoài.
Dịu dàng thục nữ như ai
Sánh cùng quân tử tốt đôi vợ chồng.
Muốn ăn rau hạnh theo giòng
Muốn cô thục nữ, mơ mòng được đâu
Nhớ cô rằng rặc sơn sầu
Cho ta dằn dọc dễ hầu ngủ yên.
Muốn ăn rau hạnh hái về
Muốn cô thục nữ, nay về cùng ta.
Tiếng chuông, tiếng trống vui hòa,
Tiếng đàn cầm sắt mặn mà yêu đương!

Tản Đà dịch

Thư cưu cất tiếng quan quan
Hòa cùng sóng vổ vọng vang đôi bờ
Dịu dàng thục nữ đào thơ
Sánh cùng quân tử duyên tơ mặn mà.
Ngắn dài rau hạnh gần xa
Vói tay vớt lấy cũng là khó mong
Cầu mong thức lại chờ trông
Cầu mong chi lại khó lòng gặp nhau.
Ngày đêm dằng dặc cơn sầu
Ngày đêm trằn trọc rầu rầu sớm khuya
Hái về, rau hạnh hái về
Cùng nàng thục nữ duyên thề sắt son
Ước duyên cầm sắt vuông tròn
Đêm khua chiêng trống vui lòng mỹ nhân.

Hoa Sơn dịch